Par Alain VIDAL

1 La letra mesadièra de l’IEO09

2 Festen’òc a Saurat : https://agendatrad.org/e_2026-07/festen-oc.pntm8m5x

3 Trad’estiu a Foish :: https://tradestiu.fr/

4 La cadena occitana de FR3 : https://www.youtube.com/@france3occitanie

5 Dins Aude

6 Recèrca de films ancians

Institut d’Estudis Occitans d’Arièja LA LETRA MESADIÈRA N°339 – Julhet de 2026 …

sosténer l’IEO es pas sonque ajudar una associacion, es tanben donar mejans a una mission culturala que participa a la vida del territòri… Amics, A la fin del mes de junh, una delegacion de l’IEO d’Arièja es estada recebuda pels elegits del Conselh Departamental en carga de la cultura per les i presentar nòstras accions, nòstras dificultats e tanben nòstras ambicions per l’avenir. Aqueste rescontre èra necessari. L’IEO d’Arièja es dempuèi decenias un actor de la vida culturala del departament. Per l’ensenhament de la lenga occitana, las animacions culturalas, le teatre, las manifestacions, le trabalh amb les partenaris associatius e totes les que fan viure la lenga, participam a la transmission d’un patrimòni viu que fè partida de l’identitat d’Arièja. Avèm presentat als elegits la realitat de nòstra situacion : nòstra volontat de contunhar e de desvolopar nòstras accions, mas tanben las dificultats ligadas a la manca de mejans e a la reduccion de nòstres mejans umans. Avèm volgut dire clar que sosténer l’IEO es pas sonque ajudar una associacion, es tanben donar mejans a una mission culturala que participa a la vida del territòri. La volontat nòstra èra de fèr reconéisser le ròtle màger de l’IEO d’Arièja per que siá identificat coma un interlocutor de referéncia tre que s’agís de la question occitana. Las responsas dels elegits, dins son ensemble, son estadas positivas. Son puslèu favorables a la presa en compte de l’occitan dins la politica publica. La majoritat reconeis la plaça de la lenga occitana dins le patrimòni ariegés e sembla dispausada a trabalhar amb nosautres per trobar solucions que permeton de perennizar nòstra accion. Semblan d’acòrdi per nos fèr conéisser melhor gràcias a la ret plan larga del Conselh Departamental, i aurà lèu un annuari en linha, l’escasença per nosautres d’i inscriure las nòstras accions, la proposicion d’organizar causas cap al Mas d’Asil (teatre, lecturas…) en collaboracion amb Joan Marc Rauzy, nos van crompar diccionaris toponimics per ne provesir totes les CDI e las bibliotècas del departament e serem convidats a ne fèr la presentacion pels joves. Aqueles escambis nos fan esperar que se pòt bastir un partenariat mès fòrt amb le Departament. La condicion que torna sovent, es que l’afèr còste pas tròp ! Una resèrva classica, mas que mòstra plan las limitas de la volontat d’engatjament dels nòstres elegits. Demòra encara de fèr evoluir unas representacions encara vivas que veson l’occitan coma una realitat marginala o sonque ligada al passat. Cal contunhar de mostrar que l’occitan es una lenga viva, una lenga de transmission, de creacion e de ligam social, dubèrta a totes les estatjants d’Arièja. Una lenga es pas solament una aisina de comunicacion : es una memòria, una cultura, una faiçon de viure un territòri e de compréner le mond. Dire que l’occitan es « marginal » es sovent constatar una realitat estatistica sens se pausar cap de questions sus las politicas que l’an produita. Se la lenga fèr repè, es pas per asard, mas per de causidas istoricas e institucionalas plan conegudas. La question es doncas pas tant aquela de son « inutilitat » coma la de la responsabilitat collectiva fàcia a son avenir. Dins Arièja coma dins Occitània tota, l’occitan demòra present dins las expressions popularas, dins la toponimia, dins la creacion artistica e dins las dinamicas associativas e educativas. Pasmens, cal pas desbrembar que l’estiu es tanben le temps dels rescontres e de la fèsta ! Les festenals occitans, las manifestacions culturalas, les concèrts, les espectacles e totes les moments de partatge que se debanan dins nòstres vilatges e nòstras vilas nos fan véser que la lenga es encara una lenga de vida e de convivialitat. Profeitem doncas d’aquestes jorns d’estiu per nos tornar trobar al Festen’òc de Saurat e al Tad’estiu de Foish e a totas las autras manifestacions culturalas per parlar occitan e fèr viure aquela cultura que nos acampa. Vos desiri a totes bonas vacanças, moments de repaus e de jòia. Tornarem en setembre amb vam e determinacion, per tirar camin, perque sabèm que la lenga a encara besonh de nosautres, atal entre totes, ac farem tot !

Annia Wolf, presidenta de l’IEO d’Arièja @  ieo09@orange.fr  05 81 06 03 88 La fe sens òbra mòrta es N°339 – Julhet de 2026 LA LETRA MESADIÈRA Page 2

UNES RENDÈTZ-VOS DEL MES DE JULH • dimècres 1èr : Total Festum en Val de Danha : Johnny Bambou a Vilatritols ; danças en cèrcle (18h30) a Campanhan d’Aude • dijòus 2, a Tesan : balèti amb Pulsatilla • divendres 3 : Total Festum en Val de Danha : a Pradèlas del Val : talhièr-cosina (17h), balèti amb Pulsatilla (en serada) • Del 2 a dimenge 5 : Universitat Occitana d’Estiu a Nimes • dissabte 4 : balèti a Ladèrn de Lauquet amb Fresquèl • dimenge 5 : Marcha de la sal (despart d’Arcas a 8 h del matin) • del 8 al 12 : Universitat Occitan d’Estiu a La Guèpia • dissabte 11, : recital del grop vocal Adara a la glèisa de Brossas (17h30) • dimenge 12 : Fèsta del melon a Pesens • divendres 17 : Aux arbres on danse a Fabresan, amb Karpostal ; balèti a Arzens amb Fresquèl • dimècres 5 d’agost : contes d’Alan Roch a Tornissan ================================================================

• Mòstras de véser : – I Viure, mòstra fotografia + reportatge, a La Forestière (46, av. de la Montanha Negra a Caunas ; sus rdv : 0699896921 ; fins al 20 de setembre) . Completada per una mòstra Demorar a l’abadiá de La Grassa (fins al 5 d’octobre) – L’art aborigène d’Australie, al Musèu de Lodèva, fins al 30 d’agost www.museedelodeve.fr/exposition/art-aborigene – Mémoires de grenier, a l’Ostal de las Memòrias a Carcassona ; fotografias de Jean Belondrade, fins a la fin d’agost. – Als Essarts, a Bram : mòstra Lo pichon pòble de l’Anna Sardà ============================================================

PARUCION : L’ÒC A LA BOCA Long de l’annada escolara, classas de las Calandretas (Miquèl Decòr ; La Barbacana ; La Rosèla) e del collègi del Bastion an obrat a l’elaboracion d’un quasernet de 24 recèptas del país : ensaladas, fogassa, pastís de pòrc, qopa a l’alh, azinat, estofinada, rozòla, trufada, galina al pòt, aurelhetas, copetada, crostada, gimbeletas, milhàs, pompet,… Lo libròt de 40 paginas (format 15×21 cm) pren plaça dins la colleccion Farfadet (n° 44) de l’Institut d’Estudis Occitans-Aude. De comandar : 8 € (+ 2 € de mandadís) a IEO-Aude BP 51042 11860-Carcassona Cedex ============================================================

LA CAPITADA : Lo Maraton de la Lenga Lo debanament de la jornada del 13 de junh a Brossas foguèt de primièra e permetèt de parlar e d’ausir d’occitan long de 18 oras! (E se compta pas los sòmis que faguèretz en seguida!) VÒTRE ESTIU OCCITAN – Los festenals • Festen’Òc a Saurat : Saurat en Arièja vos espèra per son Festen’Òc (24ena edicion ; festenoc.com) amb un programa de tria. Vaquí la tièra dels principals artistas qu’i participan (mas i a plan d’autras animacions) : dissabte 11 de julh : Manu Isopet, Bal Orquestrina Trama, lou Seriol ; dimenge 12 de julh : parelh Capèl/Lopez, Perqué pas e Mistralkizz ; diluns 13 de julh :Ave l’accent, Peiro douso e Graines de sel. • Dins Aude, lo Festenal Convivéncia farà escala a Castèlnau d’Ari (11/07) amb Kostana (Balcans) e Officine Meridionali (Italia) ; a Vilasecalanda (13/07) amb lo triò Tikismikis (Argentina) e Rebecca Roger Cruz (America latina, Espanha) ; a La Redòrta (15/07) amb Tarafikants (Romania, Balcans), a Omps (16/07) amb Bassi Bakambi (Congò) e Juliette Magnevasoa (Madagascar) e al Somalh (18/07) amb Poplitê (Nòrd-èst de Brasil) e Framboyan (Mexic e França) • Trad’Estiu a Foish : Se passatz per Arièja, poiretz prene part al Trad’Estiu a Foish. Se dobrirà amb de teatre occitan per la Comedia Occitana Tolzana aqueste dijòus 16 de julh. Divendres 17, poiretz dançar amb Fresinat e Feubrêche. Dissabte 18, de vèspre : prestacion del grop folcloric Troubadours du Comminges ; mòstra de fotografias e conferéncia : Lenga e cultura dins lo pastoralisme ; aprèp lo Trad’aperitiu, balèti amb Estornapic e Cosmòs Chocolat. Lo dimenge 19 de vèspre, poiretz vistalhar Foish en occitan ; los mainatges dançaràn amb Sors des Mains de Tes Poches. Aprèp lo Trad’aperitiu, balèti amb Coriande. • Rendètz-vos Estivada a Sebazac : La Nòva Estivada se tendrà sus 3 jorns a Sebazac, a qualques quilomètres de Rodés (https://estivada.eu/). Divendres 24 de julh, s’estrenarà la mòstra del collectiu PEL ; s’escotarà cantar Rosalina, Tròba Vox, Dus au Casau e M’Braia ; se dançarà amb Bolbena ; Varalh-Sistèma animarà l’aperitiu-concèrt. Dissabte 25, estagi de cants polifonics ; Monica Burg contarà ; lo Teatre de Pas Res jogarà ; las Tripletas faràn dançar ; concèrts de Platane e Zabozor. Dimenge 26, dejunar-tripons, conferéncia de Danièl Loddò e balèti amb la Talvera clavaràn la manifestacion. Cada jorn: talhièrs de dança, passejadas comentadas, animacions per la drollalha, jòcs tradicionals , conferéncias, mòstras, taulas redondas, projeccions, rescontres literaris, granda librariá occitana, talhièrs d’art… Se pòt beure e manjar local sus plaça. • Festenal de Russòl (Lauran de Menerbés ; https://russol.fr/festival/) del 30 de juh al 1èr d’agost : Annibal Galant e La Diane-cinè-concèrt de l’Aimat Brees ; Dialonaz (maloya) e MAQX (grop occitan), lo 31 e Maëlle Rouifed (world) e Lucile Revel & Roman Raynaud (jazz-blue) lo 1/8. • Fèsta occitana de Còrdas sus Cèl lo 14 e lo 15 d’agost : musica, balètis, contes, animacions, … • a Hestiv’Òc a Pau del 20 al 23 d’agost : un festenal dobèrt al ritme d’Occitania, d’Euskadi, lo rescontre de Pirenèus e de la Mar nòstra e al-delà. Programacion de descobrir sus : hestivoc.com. • SOSTENÈTZ L’ACCION DE L’IEO-Aude Es encara temps de pagar ! Mandatz vòstre escotisson a l’IEO Escotisson 2026 : 30 € ; coble, associacion : 38 € ; jove, caumaire : 12 € amb sosten a una estructura locala : 40 € ; coble, associacion : 50 € ; jove, caumaire : 16 € Enrodar l’associacion locala que vos interèssa : País de Carcassona – Fasètz la Lenga en Cabardés – Esperasan – Fenolhedés – Grussan – Narbona – Quercòrb Mandar vòstre chèc a l’òrdre d’IEO-Aude a : IEO-Aude BP 51042 11860 – Carcassonne Cedex ——————————————————————————– Nom, pichon nom ………………………………………………… Adreiça postala …………………………………………………… …………………………………………………………………… Corrièl ………………………

« Vous avez des bobines de films qui prennent la poussière ? Vous avez envie de pouvoir les voir ou les revoir ? Et peutêtre de contribuer à une réflexion populaire sur l’histoire et l’évolution de la vie en Ariège ? L’association Caméra au poing et la Télé Buissonnière* recherchent des films amateurs anciens en Ariège (Films super 8mm, 8mm, 16mm ou vidéo tous formats) pour la création audiovisuelle “SOUVENIRS DE L’OUBLI / SOUVENIRS DE L’OBLIT”.

Nous vous proposons de visionner ensemble vos archives, chez vous ou dans nos locaux à Foix et de choisir ce qui pourrait être numérisé et confié pour le projet avec votre accord. Les réalisatrices de la Télé Buissonnière prendront en charge le montage de courts extraits choisis de ces images de films anciens en respectant les représentations des personnes. Il s’agit de films amateurs anciens : films de famille qui témoignent de la vie quotidienne (vie rurale, pastoralisme, fêtes), des vacances (ski, montagne, villes, etc.). Nous vous fournirons une copie numérique. Un soin sera apporté à la préservation des documents confiés, que nous restituerons après numérisation.

Si vos films sont déjà numérisés, et que vous êtes d’accord pour partager des extraits, cela nous intéresse aussi ! “SOUVENIRS DE L’OUBLI” est une création audiovisuelle autour de la question : comment l’Ariège, lieu de vie, est-elle est aussi devenue un lieu de tourisme ? Comment nos villages et nos villes changent à son contact ? Notre projet est soutenu par l’Eurorégion Pyrénées Méditerranée, nos partenaires dans ce cadre étant TeleDuca à Barcelone, et Connecta Cultura à Felanitx (Majorque).

Chaque structure fait ce travail de collectage et de création sur son territoire, et nous réunirons et diffuserons ensemble le résultat final. Calendrier : – collecte des archives du printemps à l’automne 2026 – création audiovisuelle automne 2026- printemps 2027 Présentation finale en Ariège juillet 2027 (*) tele-buissonniere.org est un média de films documentaires en Ariège, des courts métrages, autour d’initiatives actuelles, des tranches de vie et d’histoire… Pour toute question ou proposition : contacts : cameraaupoing@gmail.com ou Gwladys Déprez, au 06 98 17 48 78

Vous l’attendiez, le festival Escota E Minja est de retour du 3 au 5 juillet

Trois jours pour se retrouver, chanter, danser, manger et faire vivre la culture occitane

Amics, familhas, vesins, curioses e gormandets de bons moments … venguètz escotar, cantar, dançar e minjar amassa !

Christian Andreu.- Toti sabem qu’era Corona d’Aragon siguec un mosaic diuèrs de territòris durant era Edat Mejana. E era Val d’Aran destaquèc pr’amor dera fòrça des contractes e non des armes, maugrat era epòca. Pr’amor qu’alara ère mai tipic víer conquistat a trauèrs des armes o es matrimònis. Totun, era relacion d’Aran damb era dinastia de Barcelona e los reis d’Aragon demorèc tostemps sus un pacte liure de vassalatge. Era Val demanaue proteccion militara mès tanben poder manténer es sòns costums, eth sòn autogovèrn e eth sòn pròpri dret.

En 1175 era Val d’Aran ère era soleta val atlàntica des Pirenèus que patie de forma contunha es agressions des comtes de Comenge e Bigòrra. Mès es aranesi causiren èster practics. Trapèren eth rei Anfós eth Cast (Comte de Barcelona e rei d’Aragon) a Berdegàs (en Les). E se signèt lo Tractat de Berdegàs, vertadèr fondament juridic d’Aran. Lo comte de Barcelona acceptèc protegir militarament era Val d’Aran de cap possibla invasion exteriora. Es aranesi, per contra, pagarián un tribut annadèr d’un dinèr (un crost de pan) e un poat de vin per cada huèc o casa. Atau, s’incorporauen coma un aliat estrategic.

En 1213 lo comte de Barcelona, Pèire I, moric ena batalha de Murèth en tot defensar es sòns súbdits occitani pendent era crosada des catars o bons òmes. Er scenàri entà Aran cambièc d’un dia ar aute. Es senhors crosats volien conquistar toti es Pirenèus. Es aranesi mostrèren era sua fiseltat a Jacme Ir e barrèren es sòns passi de montanha e defendèren era sua soberaneitat en tot refusar s’integrar ath reiaume francés.

Era invasion francesa

En 1313, dempús d’ua cuèrta envasion francesa dera val aguesta podec tornar in extremis ath comtat de Barcelona e reiaume d’Aragon damb Jacme II. Aguest còp es aranesi demandèren un acòrd escrit entà poder gardar es sòns costums immemoriaus. Eth document siguec coneishut dempús coma Era Querimònia, signada en Nàpols en març de 1313.

Damb aguest tractat Jacme II de Barcelona e d’Aragon reconeishie er usatge dera lengua pròpia dera val, er occitan, eth dret de liures pastures e usatge franc des bòsqui e era aigua sense pagar cap obligacion senhoriau. Es aranesi demorèren exempti dera majoritat d’impòstes reiaus e eth Sindic e eth Conselh Generau sigueren reconeishudi coma es institucions pròpies d’aguest territòri.

Encara en 1328, Anfós eth Benigne declarèc qu’era Val d’Aran non podie èster dividida ne separada dera Corona d’Aragon ne deth Comtat de Barcelona. Ne dada a cap nòble. Un arrèst gigantàs entàs demandes dera noblesa pirenenca.

Des d’alavètz es aranesi an es terçons e es sòns representants van ara Tor deth Generau entà gardar es sòns privilegis en un armari de 6 claus. Açò permetec as aranesi manténer eth sòn caractèr pròpri enquiara. D’auti territòris pirenencs perderen eth sòn dret o lengua mès era Val d’Aran contunhèt d’auer es sòns privilegis singulars. Enquiara.