Un país que tirava en abans

Als sègles XI, XII, XIII, los païses d’Oc èran un mosaïc de ducats, comtats, e vescomtats; i aviá tres grandas familhas feudalas: lo ducs d’Aquitània, los comtes de Tolosa Sant-Gil e los comte-reis de Barcelona-Aragon, Occitània èra rica; lo comèrçi èra prospèr, l’artesanat e l’agricultura (vinha, blat, olius…) tiravan en abans. Aquò èra lo temps de l’art romanic e dels trobadors.

Las libertats comunalas

Tre la fin del sègle XI las comunitats s’emancipavan de la tutèla dels senhors, obtenián de franquesas e de privilègis consignats dins una carta, se dotavan de representants apelats còssols (jurats a Bordèu e en Gasconha capitols a Tolosa). Arle, Marselha, Tolosa, Lemòtges, Niça… venguèron de vertadièras republicas ciutadanas; dejà al sègle XII Orlhac aviá son consolat.

Lenga de la ciutat e de la societat

Las cartas, los terrièrs, los actes de notaris… èran escriches en òc (o en latin e en òc). L’occitan demorèt amb lo latin la lenga administrativa e juridica del País d’Òc fins al segle XVI, las regions del nòrd (Auvèrnha Bassa, Marcha) l’abandonèron tre lo sègle XIV.

En 1539 per l’ordenança de Villers-Cotterêts lo rei Francés Primièr impausèt lo francés coma unica lenga administrativa del reiaume.

Féliç Daval – Vent Sud 1978